Budowa silników Deutz serii 912/913 (chłodzonych powietrzem)

Silniki Deutz serii 912 i 913 to jedne z najbardziej rozpoznawalnych konstrukcji chłodzonych powietrzem na świecie. Produkowane od lat 60., znalazły zastosowanie w ciągnikach, maszynach budowlanych, pompach przemysłowych i generatorach. Ich prostota i wytrzymałość sprawiły, że do dziś są eksploatowane w wielu miejscach, szczególnie tam, gdzie niezawodność ma kluczowe znaczenie.

Podstawowe dane techniczne

Typ: silniki wysokoprężne, czterosuwowe, chłodzone powietrzem
Układ: 3-, 4-, 5- i 6-cylindrowe w wersji rzędowej
Średnica cylindra × skok tłoka: 100 mm × 120 mm (typowe wartości dla 912), 102 mm x 125 mm (dla 913)
Moc: od 34 kW (46 KM) do ponad 150 kW (205 KM) w zależności od modelu i wersji (wolnossącej lub turbodoładowanej)
Moment obrotowy: do ok. 600–700 Nm (w wersjach z turbosprężarką i intercoolerem)
Charakterystyka: wysoki moment przy niskich obrotach, dobra sprawność paliwowa

Blok cylindrów i skrzynia korbowa

Silniki serii 912/913 posiadają blok wykonany z odlewu żeliwnego z tulejami cylindrowymi instalowanymi osobno dla każdego cylindra. Tuleje są chłodzone powietrzem – mają specjalne żebra chłodzące, które zwiększają powierzchnię wymiany ciepła. Skrzynia korbowa jest masywna i przystosowana do pracy w trudnych warunkach obciążeniowych.

Głowice cylindrów i układ zaworowy

Każdy cylinder ma osobną głowicę, co ułatwia serwis i wymianę pojedynczych elementów. W głowicy znajdują się zawory dolotowe i wylotowe sterowane przez:

wałek rozrządu umieszczony w skrzyni korbowej,
popychacze,
dźwigienki zaworowe.

W silnikach 912/913 stosowano po dwa zawory na cylinder.

Układ korbowy

Wał korbowy łożyskowany jest w kilku łożyskach głównych. Korbowody wykonane są ze stali kutej, a tłoki z lekkiego stopu, z denkiem przystosowanym do chłodzenia i optymalnego spalania mieszanki.

Układ wtryskowy

W silnikach tych stosowane były mechaniczne pompy wtryskowe rzędowe produkcji Bosch. Paliwo wtryskiwane jest bezpośrednio do komory spalania. Wersje 913 z turbosprężarką i intercoolerem miały dopracowany układ wtryskowy o wyższym ciśnieniu, zapewniający lepsze spalanie i mniejsze zużycie paliwa.

Układ chłodzenia powietrzem

To element, który wyróżnia serię 912/913. Zamiast cieczy stosowane jest bezpośrednie chłodzenie powietrzem:

cylindry i głowice posiadają gęste żebra chłodzące,
powietrze tłoczone jest przez wentylator osiowy (umieszczony z przodu silnika),
specjalna osłona kieruje strumień powietrza tak, aby każdy cylinder był równomiernie chłodzony.

Dzięki temu układ jest prostszy, lżejszy i odporny na uszkodzenia związane z wyciekami płynów eksploatacyjnych.

Układ smarowania

Silniki 912/913 mają klasyczny układ smarowania ciśnieniowego z pompą olejową, filtrem i chłodnicą oleju (w niektórych wersjach). Olej doprowadzany jest do wału, tłoków, korbowodów, układu rozrządu i turbosprężarki (w modelach doładowanych).

Turbosprężarka i intercooler

W wersjach wolnossących silniki te osiągały umiarkowaną moc, jednak modele serii 913 wyposażone w turbosprężarkę (a czasem także intercooler) oferowały znacznie wyższą sprawność i moc.

Zalety konstrukcji

Brak układu cieczy chłodzącej → mniejsze ryzyko awarii, brak problemów z zamarzaniem płynu
Niezawodność – sprawdzają się w trudnych warunkach klimatycznych (pustynie, strefy polarne)
Łatwość serwisu – osobne głowice i oddzielne żebrowane tuleje cylindrowe
Długowieczność – silniki te często pracują po kilkadziesiąt tysięcy godzin bez remontu głównego

Zastosowania

Silniki Deutz serii 912/913 były (i są) stosowane m.in. w:

ciągnikach rolniczych Deutz-Fahr, SAME, Hürlimann
maszynach budowlanych (Atlas, Terex, Kramer)
generatorach prądotwórczych, pompach i kompresorach
pojazdach specjalistycznych (wojskowych i terenowych)

Podsumowanie

Silniki Deutz 912/913 to przykład udanej, prostej i wytrzymałej konstrukcji. Ich największą zaletą jest chłodzenie powietrzem, które eliminuje konieczność stosowania układu cieczy chłodzącej i czyni je wyjątkowo odpornymi na trudne warunki pracy. Dzięki łatwej obsłudze, dostępności części i prostej budowie do dziś są wysoko cenione przez mechaników i użytkowników.